Ik heb drie uur in de auto gezeten. In de vroege ochtend zijn we vertrokken vanuit Marrakech. Een indrukwekkende autoreis zuidwaarts dwars door de Hoge Atlas. Langs lemen Berberdorpjes, vastgeklampt aan de bergen, en eeuwenoude terrasbouw tegen berghellingen. We zijn in Tinmel. Een klein dorp hooggelegen in het ruige Atlasgebergte, 100 km ten zuiden van Marrakech. Vanaf de plaatselijke minaret klinkt de oproep tot het middaggebed. Ik sta in een oude moskee voor een prachtig gedecoreerde mihrab om mijn gebed te beginnen. Alleen, want deze zeer belangrijke historische moskee uit 1153 is nu een gerestaureerd monument en openbaar toegankelijk.
Tinmel werd in de vroege 12de eeuw gesticht door de spirituele stichter van de belangrijke al–Muwahhidun dynastie: Muhammad Ibn Tumart. Hij was een Masmuda Berber van de Hargha stam en werd geboren in het dorpje Igiliz in de Anti-Atlas en de Sous Vallei. Na een jarenlange reis door het Midden-Oosten en verschillende studies keerde Ibn Tumart terug naar zijn geboorteplek met een missie: terugkeren naar het ware monotheïsme en een zuivering van de Islam. Toen Ibn Tumart tegen de heersende al-Murabitun begon te prediken moest hij vluchten; hij trok zich terug in het Atlasgebergte met zijn volgelingen. Daar stichtte hij Tinmel, hoog in de bergen, en gebruikte het als basis voor zijn militaire campagnes.
Ibn Tumart wist mensen te bewegen toe te treden tot zijn nieuwe religieuze beweging; al–Muwahhidun (“de Monotheïsten”). Hij was als spiritueel leider in staat om de verschillende Berberstammen uit het Atlasgebergte met elkaar te verenigen en een religieuze hervormingsbeweging op te zetten. Dit realiseerde hij dankzij zijn charismatische persoonlijkheid, zijn kennis van geloofsleer maar ook dankzij zijn intrinsieke begrip van zijn eigen Berbercultuur.
De al–Muwahhidun hebben vanuit Tinmel hun rijk kunnen uitbreidden nadat zij de al-Murabitun hadden verslagen. De Berbers waren in de 12de eeuw de grote kracht in het Middellandse Zeegebied en Noord-Afrika en de nieuwe macht in de westelijke Moslimwereld. Onder hun heerschappij was de Maghrib tot aan al–Andalus in één Islamitisch rijk verenigd. Marrakech en Sevilla veranderden in koningssteden en werden omringd door weelderige tuinen, parken met grote vijvers en stadsmuren. Er werden prachtige moskeeën en paleizen gebouwd.
Tot de inname van Marrakech in 1147 was Tinmel de spirituele hoofdstad. Ook daarna behield het een belangrijke rol binnen het grote rijk en hier werd Ibn Tumart na zijn dood begraven. In 1153 werd de gigantische moskee van Tinmel gebouwd door opvolger Abd al-Mu’min om Ibn Tumart te herdenken. De Koutoubia Moskee van Marrakech is het meesterwerk van de al–Muwahhidun dynastie, en stond later model voor de Hassan Toren in Rabat en La Giralda in Sevilla. Maar deze gigantische moskee wordt terecht beschouwd als de grondvorm van de unieke al–Muwahhidun architectuur. Werkelijk adembenemend. Allahu Akbar.
