Muhammad ibn Abbad al–Mutamid (1040–1095) was de derde en laatste heerser van het Taifa van Sevilla. Een emiraat in het zuiden van Spanje en Portugal dat een onafhankelijke periode kende van 1031 tot 1091 onder de familie Banu Abbad. De machtige al–Mutamid had een grote voorliefde voor poëzie en literatuur en Ishbiliyya (Sevilla) beleefde een tijd van culturele ontwikkeling. Hij bracht veel wetenschappers en kunstenaars naar zijn hof zoals Ibn Hamdis, afkomstig uit het Arabische Emiraat Sicilië. Dit is het verhaal van een Andalusische dichter–koning die al zijn bezittingen verloor en uiteindelijk eenzaam zou sterven in het Marokkaanse Atlasgebergte.
Met de val van het Kalifaat van Córdoba in 1031 kwam een einde aan een belangrijk tijdperk in de Islamitische geschiedenis. Van centraal gezag was geen sprake meer en een periode van burgeroorlogen brak aan. Door onderlinge conflicten tussen verschillende machtsgroepen ontstonden in al–Andalus zeer kortdurende onafhankelijke, min of meer geïsoleerde deelkoninkrijken; de reinos de taifas. Sommigen waren groot en machtig, anderen slechts een kleine versterkte nederzetting.
De Christelijke vorsten in het noorden profiteerden van de verdeeldheid en trokken op. In 1085 viel de belangrijke stad Tulaytulah, Toledo. Opgeschrikt door hun militaire zwakte en de successen van de Christenen riepen al–Mutamid en de taifa–emirs van Granada en Badajoz de hulp in van de net opgekomen Noord–Afrikaanse Almoraviden–dynastie. De Almoraviden (Arabisch: al–Murabitun), een coalitie van verschillende Sanhaja Berberstammen, waren van mening dat de Moslims in al–Andalus te ver waren afgedwaald van de ware Islam. Ze vonden de levensstijl van de taifa–emirs decadent en goddeloos; omdat die zich volgens hen meer bezighielden met wijn, astrologie en poëzie dan met de naleving van de Islam.
De sluwe al–Mutamid stond voor een dilemma. Of hij moest zich overgeven aan de Christenen of zich onderwerpen aan de Almoraviden. Raadgevers hadden al–Mutamid nog gewaarschuwd: “je kan geen twee zwaarden in een schede steken”, ofwel, je kan geen twee machthebbers hebben over een gebied. Maar hij antwoordde:
“Liever een kameeldrijver in Afrika dan een varkenshoeder in Castilië.”
Een gigantisch leger van de gesluierde Almoraviden onder leiding van de grote heerser Yusuf ibn Tashfin stak in 1086 de Straat van Gibraltar over en versloeg de Christelijke legers onder Alfonso VI verpletterend in de Slag bij Zallaqa. In korte tijd maakten zij zich meester van de Islamitische gebieden en nog voor het einde van 1091 was heel al–Andalus ondergebracht in het gigantische imperium van de Almoraviden. Hierdoor was het hele westen in één Islamitisch rijk verenigd, met Marrakech als hoofdstad.
Yusuf ibn Tashfin was niet onder de indruk van de pracht en praal aan het hof van Sevilla, en hij verachtte al–Mutamid om zijn luxe leven. Niet lang daarna pleegde al–Mutamid verraad door in het geheim de samenwerking op te zoeken met Alfonso VI. Dit plan kwam echter aan het licht en na de belegering van zijn paleis gaf al–Mutamid zich uiteindelijk over aan Yusuf ibn Tashfin. Zijn leven werd gespaard maar hem wachtte een tragisch einde. In 1091 werd hij in ketenen verbannen naar Aghmat, een afgelegen Berberdorp in Marokko tussen de uitlopers van het Atlas gebergte, 30 km ten zuiden van Marrakech. Hier leidde al–Mutamid, zijn vrouw Itimad en hun dochter een eenzaam bestaan en sleet hij de laatste vier jaar van zijn leven. Itimad, voor wie hij ooit de prachtigste liefdesverzen had geschreven, zag zich gedwongen te gaan spinnen om in hun levensonderhoud te voorzien. Vernederd en in armoede schreef de Andalusische dichter–koning zijn laatste gedichten. Al–Mutamid overleed in 1095 in Aghmat, ver weg van zijn geliefde Andalusië. Hij werd begraven naast zijn vrouw en hun dochter.
Het graf van al–Mutamid bevind zich net buiten Aghmat. Het wordt gekenmerkt door een nieuw gebouwd mausoleum uit 1970 met een koepel in Almoraviden bouwstijl. De drie kleurrijke graven zijn bedekt met Andalusische mozaïeken. En op de muur aan het hoofdeinde staat het laatste gedicht van al–Mutamid gekalligrafeerd.
All things come to an end
Even death itself dies the death of things
Destiny is chameleon–colored
Its very essence is transformation
In its hands we are like a game of chess
And the king may be lost for the sake of a pawn
So shake off the world, and find repose
For earth turns to desert, and men die
Say to this lowly world: the secret of the
Higher world lies hidden at Aghmat
– Al–Mutamid
